X
تبلیغات
رایتل
دریافت همین آهنگ
هم اندیشی ادبیات فارسی دبیرستان دکتر حسابی( رضا رشیدی)
تبادل نظر در مورد درس ادبیات پارسی دبیرستان 
قالب وبلاگ

هر حرکت و جنبشی در اصل از جانب خداوند است:1-

- ز یزدان دان، نه از ارکان، که کوته دیدگی باشد              که خطّی کز خرد خیزد، تو آن را از بنان بینی

- ما به دریا حکم طوفان می دهیم           ما به سیل و موج فـــرمان می دهیم

- رودها از خود نه طغیان می کنند          آن چه می گوییم ما، آن می کننــد

- نقش هستی نقشی از ایوان ماست    خاک و باد و آب، سرگردان ماست

- سوزن ما دوخت، هر جا هر چه دوخت     زآتش ماسوخت،هرشمعی که سوخت

- ما چو چنگیم و تو زخمه می زنـــی    زاری از مـا نـی تـــو زاری می کنـی

- ما چـو ناییم و نوا در ما ز توست   ما چو کوهیم و صدا در ما ز توست

- ما چو شطرنجیم اندر برد ومات   برد ومات ما ز تست ای خوش صفات

- روی کسی سرخ نشد بی مدد لعل لبت   بی تو اگر سـرخ بود از اثر غازه شود

- آتش عشق است کاندر نی فتاد        جوشش عشق است کاندر می فتاد

هر حرکت و جنبشی در اصل از جانب خداوند است:1-

- ز یزدان دان، نه از ارکان، که کوته دیدگی باشد              که خطّی کز خرد خیزد، تو آن را از بنان بینی

- ما به دریا حکم طوفان می دهیم           ما به سیل و موج فـــرمان می دهیم

- رودها از خود نه طغیان می کنند          آن چه می گوییم ما، آن می کننــد

- نقش هستی نقشی از ایوان ماست    خاک و باد و آب، سرگردان ماست

- سوزن ما دوخت، هر جا هر چه دوخت     زآتش ماسوخت،هرشمعی که سوخت

- ما چو چنگیم و تو زخمه می زنـــی    زاری از مـا نـی تـــو زاری می کنـی

- ما چـو ناییم و نوا در ما ز توست   ما چو کوهیم و صدا در ما ز توست

- ما چو شطرنجیم اندر برد ومات   برد ومات ما ز تست ای خوش صفات

- روی کسی سرخ نشد بی مدد لعل لبت   بی تو اگر سـرخ بود از اثر غازه شود

- آتش عشق است کاندر نی فتاد        جوشش عشق است کاندر می فتاد

2- پنهان کردن اسرار عشق حق در دل، نهان داشتن راز (رازداری)

- چون که اسرارت نهان در دل شود        آن مرادت زودتر حاصــل شود

- گفت پیغمبــر هر آن کو سر نهفت        زود گردد با مراد خویش جفت

- دانـــه چون انـدر زمین پنهـان شود    ســرّ آن سرسبــزی بستان شود

- زرّ و نقـــره گر نبــودندی نهــــان    پـرورش کی یافتندی زیر کان

- رازنهان دار وخمش ورخمشی تلخ بود              آن چه جگرسوزه بود باز جگرسازه شود                                               

- هر که را اســرار حــق آموختنـــد     مهــر کردند و دهـانش دوختند

- درون دلــت شهــــربنــد است راز   نگــر تا نبینـد درِ شهـــر بــاز

- عشـق با ســر بریــده گوید راز            زان که داند که سر بود غمّاز

3- عشق مایه ی کمال است:

- آتش عشـق است کانـدر می فتاد               جوشش عشـق است کاندر نی فتاد

- چون شبنم اوفتاده بدم پیش آفتاب            مهرم به جان رسیدوبه عیّوق بر شدم                                             

- گویندروی سرخ تو سعدی که زرد         کرد اکسیــرعشق برمسـم افتاد و زر شدم

4- فقط ماجرای درد عشق را عاشق دل سوخته می داند:

- سینه خواهم شرحه شرحه از فراق         تا بگویم شـــرح درد اشتیــاق

- در نیــابد حــال پختـــه هیچ خام         پس سخن کوتاه باید والسّلام

- چندت کنم حکایت،شرح این قدرکفایت         باقی نمی توان گفت الّا به غمگساران                                         

5- ابیات ذیل به خاصیّت دوگانه ی نی اشاره دارد:

- همچو نی زهری و تریاقی که دید    همچو نی دمساز و مشتاقی که دید

- نی حـدیث راه پر خــون می کند   قصه هــای عشق مجنــون می کند

- من به هر جمعیـــتی نالان شــدم     جفت بدحالان و خوش حالان شدم

6- حواس ظاهری از ادراک حقاق عاجز است:

- سـرّ من از ناله ی من دور نیست                       لیک چشم وگوش را آن نور نیست

- تن زجان وجـان زتن مستـور نیست                      لیک کس رادیدجان دستور نیست

- توکی دانی که لیلی چون نکویی است              کزو چشمت همین برزلف و رویی است                                        

- اگر در دیده ی مجنـون نشینی             به غیر از خـوبی لیـلی نبیــنی

7- مصراع اوّل بیتِ:

«سرّ من از ناله ی من دور نیست               لیک چشم و گوش را آن نور نیست»

با بیتِ :رنگین سخنان در سخن خویش نهان اند              از نکهت خود نیست به هر حال جدا گل

8-راه عشق پر درد و رنج است، عاشقان باید آن را تحمّل کنند:

- عشق را خواهی که تا پایان بری             بس که بپسنـدید باید ناپسند

- زشت باید دید و انگاریدخوب               زهر باید خورد و انگارید قند

-دربیابان گربه شوق کعبه خواهی زدقدم            سرزنش هاگرکندخارمغیلان غم مخور                                       

- به شادی و آسایش و خواب و خور         ندارند کــاری دل افــگارها

- چه فـــرهادها مــرده در کــــوه ها       چه حــلّاج ها رفتـه بر دارها

- کشیدنـــد در کـــوی دل دادگــان          میـــان دل و کـــام دیوارها

- جمال کعبه چنان می کشاندم به نشاط که خارهای مغیلان حریر می آید

9- عدم توجّه به تعلّقات و فقط توجّه به جانب معبود داشتن:

- مهین مهرورزان کـه آزاده اند                 بـریـزند از دام جان تــارهـا

- ولی رادمردان و وارستـــگان                  نبازنــد هـرگـز به مردارهـا

- هر کس به تمنّایی رفتند به صحرایی         ما را که تو منظوری خاطر نرود جایی                                           

- امید تو بیرون برد از دل همه امیدی            سودای تو خالی کرد از سر همه سودایی                                       

- سجده نتوان کرد بر آب حیات              تا نیابم زین تن خاکی نجات

- گر مخیّر بکنندم به قیامت که چه خواهی               دوست ما را و همه نعمت فردوس شما را

- دست از مس وجود چو مردان ره بشوی       تا کیمیای عشق بیابی و زر شوی                                         

- از مقامــات تبتّل تـا فنــا                          پلّه پلّه تا ملاقـــات خــدا

- الهی، گل های بهشت در پای عارفان خار است ؛ جوینده ی تو را با بهشت چه کار است؟

- می بهشت ننوشم ز جام ســـاقی رضوان              مرا به باده چه حاجت که مست بوی تو باشم                            

- ســـرم به دنیا و عقبــی فـــرو نمی آیــد          تبـــارک ا... از این فتنه ها که در سـر ماست

- آرزوهای دو عالـــم دستـگاه            از کـف خاکم غباری بیـش نیست

- فریب جهان را مخــور زینهـار              کــه در پـای این گل بود خـارها

- ای سـروپای بسته به آزادگی مناز         آزاده من که از همه عالم بـریده ام

- جز افسون و افسانه نبود جهـان              که بستنــد چشـم خشـایـارهـا

- به مجمعی که درآیند شاهدان دو عالم         نظر به سوی تو دارم غلام روی تو باشم

- حدیث روضه نگویم، گل بهشت نبویم       جمـــال حور نجویم دوان به سوی تو باشم

- خواب و خورت ز مرتبه ی خویش دور کرد        آن گه رسی به خویش که بی خواب خور شوی

- از پای تا سرت همه نور خدا شود                 دراه ذوالجـلال چو بی پا وسر شوی

10- بازگشت به عالم معنا یا مبدأ هستی، « کلُّ شیءٍ یرجِعُ الی اصلِهِ»،  و آیه ی شریفه ی :«انّا لِلّه و انّا اِلیه راجعون»:

- هرکسی کاودورماند از اصل خـویش          باز جوید روزگار وصل خویش

- ما ز دریاییـم و دریا می رویم                     ما ز بالاییم و بـالا می رویـم

- خلــق چو مرغابیــان زاده ز دریــای جان            کی کند این‌جا مُقام مرغ کز‌آن بحر خاست؟                                                                                                                                            

- مـا به فلک بوده ایـم، یـار ملک بوده ایـم             باز همان جا رویم جمله، که آن شهر ماست

- خود ز فلک برتریم، وز مَلَک افزون تریم         زین دو چـــرا نگذریم؟ منزل ما کبـــریاست.

-چنین قفسی نه سزای چو من خوش الحانی است                روم به روضه ی رضوان که مرغ آن چمنم

11- توصیف اغراق آمیز حالات درونی:

- بــــرق با شــــوقم شـــراری بیش نیست   شعـــله طفــــل نی ســـــواری بیــــش نیست

- زین آتش نهفته که در سینه ی من است          خورشید شعله ای است که در آسمان گرفت

12- بیتِ:«گفتم ببینمش مگرم درد اشتیـاق   ساکن شود، بدیدم و مشتاق تر شدم»  با دو بیت زیر از بوستان تناسب معنایی دارد:

- «دلارام در بــــر، دلارام جوی         لب از تشنگی خشک، بر طرف جوی

     نگویم که بر آب، قادر نیند           که بر شـاطی نیـل، مستسقی اند.»

13-اشتیاق عاشق برای دیدار محبوب:

- با صد هزار جلوه برون آمدی که من              با صد هزار دیده تماشا کنم تورا

-  تا رفتنش ببینم و گفتنش بشنوم                     از پای تا به سر همه سمع وبصر شدم

- به حرص از شربتی خوردم مگیر از من که بد کردم               بیابان بود و تابستان و آب سرد و استسقا

- سینه خواهم شرحه شرحه از فراق           تا بگویـم شـرح درد اشتیـاق

14-عظمت وجود انسان، توجه به دنیای درون:

- ای در لب بحــر، تشنه در خواب شده          وی بر سر گنج از گدایی مرده

- بیرون ز تو نیست هر چه در عالم هست     از خود بطلب هر آن چه خواهی که تویی

- گر جام جهان نمای می جویی تو                در صندوقی نهاده در سینه ی توست

- آیینه ی سکندر جام می است بنگر                تا برتوعرضه دارد احوال ملک دارا

15-نکوهش حرص و دعوت به قناعت:

- کوزه ی چشـم حریصان پر نشد           تا صدف قانع نشـد پر دُر نشد

- چشم تنگ مـرد دنیـا دوست را         یا قناعت پر کنـد یا خـاک گـور

- قناعت سـر افرازد ای مرد هــــوش        سر پر طمع بـرنیـاید ز دوش

- روده ی تنگ به یک نان تهی پرگردد               نعمت روی زمیـن پر نکنـــد دیــده ی تنگ

- ابلهی کو روز روشن شمع کافوری نهد          زود باشد کش به شب روغن نبینی در چراغ

16-اعتدال و میانه روی:

- «خشم بیش از حد گرفتن وحشت آرد و لطف بی وقت هیبت ببرد.»

- درشتی و نرمی به هم در به است    چو فاصد که جرّاح و مرهم نه است

- درشتی نگیـرد خــردمند پیش       نه سستی که ناقص کند قدر خویش

- نه مر خویشتـــن را فـــزونی نهد     نه یک بـاره تن در مـذلّت دهـد

17- نگاه داشتن رسم دوستی:

- «دوستی را که به عمری فرا چنگ آرند، نشاید که به یک دم بیازارند.»

- سنگی به چند سال شود لعل پاره ای             زنهار تا به یک نفسش نشکنی به سنگ

18- از وجود انسان های پاک سرشت گل و گیاه می روید، گل نماد عاشق است:

- «هرسبزه که بر کنار جویی رسته است                     گویی ز لب فرشته خویی رستـه است

    پا بر ســـر سبزه تا به خـــواری ننهــی                 کان سبزه ز خاک لاله رویی رسته است.»

- با صبا در چمن لاله، سحر می گفتم                        که شهیدان که اند این همه خونین کفنان

- به خون خـود آغشته و رفته اند                                چه گل های رنگیـن به جـوبارهـا

19- کم گویی و گزیده گویی، نکوهش پرگویی:

- چو خواهی که گویی نفس بر نفس        نخــواهی شنیدن مگـر گفت کس

- فراوان سخـن باشد آکنـده گوش          نصیحت نگیــرد مگر در خمــوش

- صــدف وار گوهرشناسان راز              دهان جـز به لؤلؤ نکردند بـاز

- صد انداختی تیر و هر صد خطاست      اگر هوشمندی یک انداز و راست

- کم آواز هرگــز نبیــنی خجـــل        جوی مشک بهتر که یک توده گل

- یک دستـــه گل دمـــاغ پــــرور        از خـرمن صد گیـاه بهتــــر

- حــذر کن ز نادان ده مرده گوی          چو دانا یکی گوی و پرورده گوی

- کم گوی و گزیده گوی چون دُر          تا ز انــدک تـو جهان شود پـر

     لاف از سخــن چو در توان زد           آن خشت بـود کـــه پر تـوان زد

20- گذر عمر و ناپایداری جهان:

- بنشین بر لب جوی وگذرعمر ببین            وین اشارت زجهان گذران مارا بس                                             

- هر دم از عمــر می رود نفــسی                چـون نگه می کنم نمــانْد بسی

- هر که آمد عمارتی نو ساخت              رفت و منزل به دیگری پرداخت

- عمر برف است و آفتاب تموز              اندکی ماند و خواجه غرّه هنـوز

- ده روزه مهر گردون افسانه است و افسون          نیکی به جای یاران، فرصت شمار یارا

- چه باید نازش و نالش بر اقبالی و ادباری           که تا بر هم زنی دیده، نه این بینی نه آن بینی؟

- سرالب ارسلان دیدی زرفعت رفته برگردون؟        به مرو آ تا کنون در گل تن الب ارسلان بینی

- می رود صبح و اشـارت می کند                کاین گلستان خنده واری بیش نیست

- لاله وگل زخمـــی خمیـــازه اند                 عیش این گلشن خماری بیش نیست

- ای شــرر از همرهان غـافل مباش                 فرصت ما نیـز، باری بیــش نیست

- مشـو مغـرور گنج و دینارکه دنیــا                یـــاد دارد چون تو بسیــار

- وان دگر پخت و همچنان هوسی                وین عمـارت به سـر نبـرد کسی

21- بیتِ «دانش و آزادگی و دین و مروّت          این همه را بنده ی درم نتوان کرد»

با بیتِ :«من آنم که در پای خوکان نریزم            مر این قیمتی دُرّ لفظ دری را»  متناسب است.

22-کار بیهوده و ناصواب انجام دادن:

-هرکاونکاشت مهر و زخوبی گلی نچید    در رهگذار باد نگهبان لاله بود

- بـی فایـده هـر که عمر درباخت            چیـزی نخریـد وزر بینـداخت

- روشــنی ها خواستنــد، امّا زدود           قصــرها افراشتنـد امّا به رود

- قصّه ها گفتند بی اصل و اسـاس             دزدها بگماشتند از بهر پاس

- درس ها خواندند امّا درس عــار             اسب ها راندند امّا بی فسـار

- ابلهی کاو روز روشن شمع کافوری نهد        زود باشد کش به شب روغن نبینی در چراغ

23-0تجلّی و آشکار بودن جلوه ای از جمال معبود:

- شور و غوغایی برآمد از جهان          حسن او چون دست در یغما نهاد

- یار بی پرده از در و دیــوار        در تجــلّی است یـــا اولی الابصـار

- شمـع جویی و آفتـاب بلنـــد        روز بس روشـن و تو در شب تـار

- هر آن چیزی که در عالم عیان است        چو عکسی ز آفتاب آن جهان است

- با صد هزار جلوه برون آمدی که من               با صد هزار دیده تماشا کنم تو را

- درازل پرتو حسنت زتجــلّی دم زد               عشق پیدا‌شدوآتش به همه عالم زد

- و خدایی که در این نزدیکی است              لای این شب بوها/پای آن کاج بلند

- ناتانائیل، آرزو مکن که خدا را در جایی جز همه جا بیابی هر مخلوقی نشانی از خداست.

24- نیکی کردن:

- دوردستان را به احسان یاد کردن همّت است              ورنه هر نخلی به پای خود ثمر می افکند

- تو نیکی می کن و در دجله انداز                            که ایزد در بیابانت دهد باز

- ده روزه مهر گردون افسانه است و افسون              نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا

- ز نیک و بدی ها به یزدان گرای      چو خواهی که نیکیت ماند به جای

- به گیتی نماند به جز نام نیک          هر آن کس که خواهد سرانجام نیک

- به یزدان گرای و ز یزدان شناس        که دارنده اویست و نیکی شناس

- بـد و نیک ماند ز مـا یادگـار            تـو تخـم بـدی تا توانی مکـار

- چنین است کیهـان ناپایــدار                 تو دروی به جز تخم نیکی مکار

- بیا تا جهان را به بـد نسپریــم                به کوشش همه دست نیکی بریم

- ای شرر از همرهان غافل مباش              فرصت ما نیز باری بیش نیست

25- ناتوانی و عجز در شناخت، «العجزُ عَن درک الادراک، ادراک، مَنْ عَرَف ا... کَلَّ لِسانِهِ»:

- این مدعیان در طلبش بی خبرانند      کان را خبری شد، خبری باز نیامد

- گر کسی وصف او ز من پرسد           بی دل از بی نشان چه گوید باز

- در صفتت گنگ فرو مانده ایم               من عَرَف ا... فرو مانده ایم

- هیچ مخلوقی او را هویدا نمی سازد (آندره ژید)

26- عاشقان واقعی در برابر معبود دهان به اعتراض نمی گشایند:

- عاشقان کشتگان معشوق اند                      بـرنیایـد ز کشتگان آواز

- ای مرغ سحر عشق ز پروانه بیاموز             کان سوخته را جان شد وآواز نیامد                                         

- مالک ملک وجود حاکم رد و قبول           هر چه کند جور نیست، ور تو بنالی جفاست

27- تحوّل و نوآوری:

- فسانه گشت و کهن شد حدیث اسکندر                سخن نوآرکه نورا حلاوتی است دگر                                         

- هین سخن تازه بگوتا دوجهان تازه شود             وارهدازحدّ جهان بی حدواندازه شود                                      

- آدمی در عالم خاکی نمی آید به دست              عالمی دیگر بباید ساخت واز                                       

28- مضمون آیه ی شریفه ی تُعِزُّ مَنْ تَشاء و تُذِلُّ مَنْ تَشاء:

- ارجمند گرداننده ی بندگان از خواری، در پای افکننده ی گردن کشان از سروری

- همه غیبی تو بدانی، همه عیبی تو بپوشی            همه بیشی تو بکاهی، همه کمّی تو فزایی

- یکی را بر آری به چرخ بلند                   نشانیش ناگه به خاک نژند

29- تغییر در نگاه و نگرش:

- ناتانائیل ای کاش عظمت در نگاه تو باشد.

- چشم ها را باید شست جور دیگر باید دید.

- اگر در دیده ی مجنون نشینی                 به غیر از خوبی لیلی نبینی

30-هر سخنی را نباید بر زبان آورد، زبان سرخ سر سبز می دهد بر باد:

- مکن پیش دیوار غیبت بسی                   بُوَد کز پسش گوش دارد کسی

- آن به که نظر باشد و گفتار نباشد         تا مدّعی اندر پس دیوار نباشد

- از آن مرد دانا دهان دوخته است           که بیند که شمع از زبان سوخته ست

- درون دلت شهربندست راز                      نگر تا نبیند درِ شهر باز

31- تحرّک و نفی رکود و تنبلی:

- چو ماکیان به درِ خانه چند بینی جور؟          چرا سفر نکنی چون کبوتر طیّار؟

- از این درخت چو بلبل بر آن درخت نشین                   به دام دل چه فرومانده ای چو بو تیمار؟

- زمین لگد خورد از گاو و خر به علّت آن /که ساکن است نه مانند آسمان دوّار برای من خواندن این که شن ساحل ها نرم است، کافی نیست. می خواهم پای برهنه ام این نرمی را حس کند.

32- رحمت عام خداوند:

-باران رحمت بی حسابش همه رارسیده وخوان نعمت بی دریغش همه جا کشیده.

- ادیم زمین سفره ی عام اوست     چه دشمن بر این خوان یغما چه دوست

- باران که در لطافت طبعش خلاف نیست              در باغ لاله روید و در شوره                                        

33-نفی ریاکاری:

- علم از بهر دین پروردن ست نه از بهر دنیا خوردن.

- هر که پرهیز و علم و زهد فروخت    خرمنی گرد کرد و پاک بسوخت

- حافظا می خور و رندی کن و خوش باش وولی   دام تزویر مکن چون دگران قرآن را

- صوفی نهاد دام و سر حقّه باز کرد         بنیاد مکر با فلک حقّه باز کرد

- در میخانه ببستند خدایا مپسند         که در خانه ی تزویر و ریا بگشایند.

34- ظالم از ظلم خود در امان نیست:

- اگرزدست بلا برفلک رودبدخوی               زدست خوی بد خویش در بلا باشد.

- پادشاهی که طرح ظلم افکند                 پای دیوار مُلک خویش بکند

- می شود اوّل ستمگر کشته ی بیداد خویش       سیل دایم بر سر خود خانه ویران کرده است.

- از تیرآه مظلوم ظالم امان نیابد      پیش از نشانه خیزد ازدل فغان کمان را

35- تکبّر و خودپسندی:

- این جاهلان که دعوی ارشاد می کنند          در خرقه شان به غیر «منم» تحفه ای میاب

- از تنور خودپسندی شد بلند                         شعله ی کردارهای ناپسند

- برق عُجب آتش بسی افروخته                  وز شراری خانمان ها سوخته

36-تنها عاشق از دریای معرفت سیر نمی شود:

- هر که جز ماهی ز آبش سیر شد                  هر که بی روزی است روزش دیر شد

- هر که چون ماهی نباشد جوید او پایان آب             هر که او ماهی بود کی فکر پایان می کند

37- عمر را بیهوده تباه ساختن:

- هرکونکاشت مهروز خوبی گلی نچید      دررهگذار باد نگهبان لاله بود

- بی فایده هر که عمر درباخت                 چیزی نخرید و زر بینداخت

38- مدهوش بودن عاشق:

- عشق چون آید، برد هوش دل فرزانه را          دزد دانا می کشد اوّل چراغ خانه را

- از در درآمدی و من از خود به در شدم        گویی کزین جهان به جهان دگر شدم

39- جمله های «خدا به انسان می گوید: شفایت می دهم از این رو که آسیبت می رسانم ـ دوستت دارم /  از این رو مکافاتت می کنم» ازتاگور با این بیت سعدی تناسب دارد:

- هر که در این بزم مقرّب تر است             جام بلا بیشترش می دهند.

 

[ جمعه 12 اسفند‌ماه سال 1390 ] [ 10:58 ] [ رضا رشیدی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ
آمار سایت
تعداد بازدید ها: 42213
فروش بک لینک طراحی سایت

فال حافظ